اولين اقدامي که رسول گرامي اسلام(ص) بعد از تشکيل حکومت اسلامي در شهر مدينه انجام داد و به وسيله آن آيين آسماني خود را تقويت کرد، همبستگي و عقد اخوت مسلمانان انصار و مهاجر بود.  
آن حضرت مسلمانان را همچنان که در ظاهر به گرد پرچم اسلام جمع شده بودند و همه آنان لا اله الا الله گويان در اطراف پيامبر حلقه مي زدند، دل ها و باورهايشان را نيز با اسلام و کلمه توحيد به هم نزديک کرد و روح برادري و همدلي را بر وجود آنان دميد و به اين ترتيب، از سويي همبستگي ملي مسلمانان کامل شد و از سوي ديگر خطر تفرقه، يکي از مهمترين خطراتي که اين آيين جهاني را تهديد مي کرد و بيم آن مي رفت که جمعيت نوپاي مسلمانان را پراکنده کند، از ميان برداشته شد.
اعلام همبستگي ميان مسلمانان با اجراي برنامه عقد اخوت از سوي پيامبر عظيم الشان اسلام که از سوي خداوند متعال ماموريت يافته بود، به نحو شايسته اي پايان پذيرفت.
شيوه هاي کلام الهي براي حفظ وحدت و همبستگي تمسک به ولايت و امامت اهل بيت است. عشق به اهل بيت، الگوبرداري از سيره اخلاقي و رفتاري آنان، يادآوري فضايل و مناقب علي (ع) و پيشوايان معصوم بعد از آن حضرت از جمله سفارش هاي قرآن در زمينه همبستگي امت اسلام است.
در تاريخ اسلام مي خوانيم فرمان خداوند در پيروي و تمسک به قرآن و اهل بيت در وصيت حضرت محمد (ص) بيان شده است:  من در ميان شما دو امانت ارزشمند مي گذارم، کتاب خدا و عترتم که اهل بيت من هستند و آن دو هرگز از هم جدا نمي شوند تا اين که در کنار حوض کوثر به نزد من آيند، مادامي که به آن دو تمسک مي کنيد، هيچ گاه گمراه نخواهيد شد.
ترغيب به گردآمدن مردم در حول رهبري آل محمد (صلي الله عليه وآله)، يکي از شيوه هاي قرآني است که آنان را از تفرقه و تشتت دور نگه مي دارد و به وحدت و يکپارچگي نزديک مي کند.
حضرت فاطمه زهرا در اين رابطه فرمود: خداوند متعال اطاعت ما اهل بيت را مايه نظم و آرامش و امانت و رهبري ما را براي جلوگيري از تفرقه و جهاد را براي حفظ عزت اسلام قرار داد.
آيات تطهير، مودت ذي القربي، اکمال، ابلاغ، منزلت، مباهله و هل اتي بيانگر همين شيوه قرآن درخصوص همبستگي بر محور محمد و آل محمد (صلي الله عليه وآله) است. اهل بيت به عنوان الگوهاي ممتاز انسانيت و مروجان کامل ترين معارف بشري در عرصه جامعه هستندو آن بزرگواران عامل نوعي وحدت و همبستگي ارزشمندي تحت پرچم اهل بيت در ميان پيروان و مشتاقان فضيلت و کرامتند.
در خصوص وحدت و همبستگي ملي مي توان گفت نهضت كنوني ايران به صنف و طبقه خاصي از مردم ايران اختصاص ندارد، نه كارگري است، كشاورزي، نه دانشجويي، نه فرهنگي و...، در اين نهضت غني و فقير، مرد وزن، شهري و روستايي، طلبه و دانشجو، پيله ور و صنعتگر، كاسب و كشاورز، روحاني و آموزگار، با سواد و بي سواد يكسان شركت دارند. اين انقلاب نهضتي است از تيپ نهضت پيامبران يعني برخاسته از خودآگاهي الهي يا خداآگاهي اين خود آگاهي ريشه اش در اعماق فطرت بشر است و همچنين ميل به وحدت و همبستگي.

واعتصموا بحبل الله جميعا لا تفرقوا با تأمل در دستورات و احكام اسلامي مي توان پي برد كه اساسا دين مبين اسلام خواهان مشاركت و همبستگي در امور اجتماعي و ديني مي باشد.
در آيات، احاديث و احكام فقهي همچنين سنت پيامبر (ص) و ائمه (ع) بر اين مسئله تأكيد شده و لزوم تشكيل حكومت اسلامي و مسايل ديگر به همين مصداق مي باشد.
مثلاً فريضه (حج)، نماز جماعت و جمعه، امر به معروف و نهي از منكر، جهاد و... همگي با اجتماع و مشاركت صورت مي پذيرد و همه نمونه هايي از سفارش به همبستگي و وحدت بودن آموزه هاي شريعت اسلامي مي باشند.
رسول خدا نيز مسلمانان را از تفرقه و اختلاف بر حذر داشته و فرموده اند : اختلاف نكنيد زيرا كسي كه پيش از شما اختلاف نموده اند هلاك شده اند.
همچنان كه حضرت امام خميني (ره) هميشه تأكيد بر وحدت و حفظ آن داشتند و از اهداف مقدس ايشان نصب پرچم لا اله الا الله و محمد رسول الله بر فراز گستره گيتي بوده ايشان وحدت را يك تكليف الهي و وظيفه شرعي براي آحاد ملت و امت مي دانستند. دين همانطور كه تماس انسان ها را در سطوح تمام عضو يك خانواده واحدي مي داند كه از پدر و مادر يگانه اي آفريده شده اند در سطح خاص نيز همه مؤمنان را به وحدت و همياري فراخوانده است.
و رهبر معظم و آگاه و هوشيار انقلاب اسلامي در آغاز پيام نوروزي فرمودند: مسأله‏ ي ديگر، مسأله ي اتحاد عمومي مردم است. دشمنان با تبليغات خود، با جنگ رواني خود، با تلاش هاي موذيانه‏ ي گوناگون خود سعي مي‏كنند بين صفوف ملت ايران اختلاف بيندازند؛ به بهانه‏ ي قوميت، به بهانه‏ ي مذهب، به بهانه‏ي گرايشهاي صنفي، وحدت كلمه‏ ي ملت را از بين ببرند؛ و جنگ شيعه و سني را در هر نقطه‏ اي از دنيا كه ممكن باشد، به وجود بياورند و عظمت و ابهت ملت ايران را در ميان ملتهاي ديگر - كه روزبه‏ روز بحمداللَّه تا امروز بيشتر شده - از بين ببرند.
قرآن مجيد يکي از مهمترين راهکارهاي  تقويت و حفظ همبستگي ملي در جامعه را اهميت دادن به عدالت در همه ابعاد ميان آحاد جامعه بر ميشمرد.
قرآن در آيات متعددي بر اجراي عدالت تاکيد مي کند و حتي مهمترين فلسفه بعثت انبيا را برپايي قسط و عدل مي داند و مي فرمايد: «ما رسولان خود را با دلايل روشن فرستاديم و آنها بر کتاب و ميزان نازل کرديم تا مردم به عدالت قيام کنند.»
اگر عدالت در ميان مردم برقرار شود و آنان از نگراني هاي تبعيض و ناعدالتي و از رحمت و رنج فقر و محروميت رها شده و به امنيت و آسايش برسند، اتحاد و همبستگي در ميان آنان تقويت خواهد شد.
همچنان که امام هفتم فرمود: «اگر عدالت اجتماعي در ميان مردم عملي شود آنان بي نياز مي شوند.» با اجراي عدالت، برکات الهي نازل شده و رفاه و امنيت مردم افزايش مي يابد و چون مردم احساس مي کنند تبعيض و ناعدالتي از جامعه رخت بربسته، همه يکدل و يک جهت با زمامداران جامعه متحد شده و براي پيشرفت و ترقي همه جانبه تلاش مي کنند.
قرآن براي عملي شدن عدالت اجتماعي که ضامن همبستگي و اتحاد مردم نيز هست، راهکارهاي مختلفي ارائه مي دهد. تشويق به احسان، انفاق، پرداخت زکات، رسيدگي به محرومان و مستضعفان و اطعام، برخي از طرحهاي قرآني براي رفع فقر و ناعدالتي در جامعه مي باشد.
 قرآن کريم در آيات نوراني خويش مردم را به ظهور مهدي موعود، يگانه منجي عالم بشريت فرا مي خواند.
تقويت و توسعه انديشه انتظار مي تواند به اتحاد و يگانگي دلهاي مردم ياري نموده و با اين فرهنگ وحدت آفرين و اميدبخش به همبستگي ملي در جامعه رونق بخشيد.
زيرا اگر فلسفه انتظار و دستاوردهاي مثبت قيام مهدي عج به مردم ستم ديده و خسته از ظلم و بيداد مستکبران عالم گفته شود، آنان يکدل و يک زبان به انتظار ظهور رهبر آسماني نشسته و تحقق خواسته هاي قلبي خود را در برنامه هاي دولت کريمه حضرت مهدي عج جستجو خواهند کرد.
آنان اگر با فرهنگ انتظار آشنا شوند، تمام تفرقه ها و تشتت ها را با آرزوي ظهور امام زمان عج پايان يافته تلقي مي کنند و هر کدام از هر حزب و گروه و نژادي، ظهور دولت اميدآفرين حضرتش را از دل و جان آرزو مي کنند و يکپارچه از خداوند متعال مي خواهند: «پروردگارا! پراکندگي و تفرق ما را به وسيله آن رهبر گرامي به جمعيت و وحدت بدل فرما و پريشاني امور را به وجودش اصلاح فرما! و نقايص و شکافهاي کار ما را به وسيله وجود آن ذخيره الهي اصلاح و جبران نما! و تعداد ما را فراوان و خواري و کوچکي ما را با وجودش به عزت و شکوه بدل ساز!»
آري امام عصر(عج) ضامن وحدت و همبستگي مردم بر محور حق و پارسايي است و نشستن به انتظار آن وجود گرامي که مايه وحدت و همدلي است، مطمئنا جامعه را به سوي اتحاد و يگانگي خواهد برد، همچنان که در دعاي ندبه زمزمه مي کنيم : «کجاست آن آقايي که مردم را بر وحدت کلمه تقوي و دين گرد خواهد آورد.»

در طول تاريخ همواره کساني بوده اند که همبستگي و اتحاد مردم با مقاصد شوم و شيطاني آنان در تضاد بوده است. اينان براي حفظ منافع نامشروع خود با ايجاد موانع راه وحدت مسلمانان را ناهموار و گاهي مسدود کرده اند.
به همين دليل يکي از راههاي حفظ همبستگي و تقويت آن زدودن موانع و مشکلات اتحاد اسلامي است. عواملي که تلاش مي کنند يکدلي و هماهنگي مردم شکل نگيرد، افرادي منحرف، بيگانه پرست و گروههاي نفاق محسوب مي شوند.
قرآن کريم خطر اين عوامل را به مسلمانان گوشزد کرده و آنان را به هوشياري در مقابل اين گروهها دعوت مي کند. خداوند در آيات متعددي از چهره زشت اين افراد پرده برداشته و صفات نکوهيده را به مردم مي شناساند و مي فرمايد: آنان ميگويند به همراهان و هواداران رسول خدا (صلي الله عليه وآله) ياري نکنيد تا از اطراف او پراکنده شوند.
غافل از اين که خزائن و گنجينه هاي آسمان و زمين از آن خداست، ولي اهل نفاق نمي فهمند.»
قرآن کريم چنان با قاطعيت با گروههاي نفاق افکن و عوامل وحدت ستيز برخورد مي کند که به رهبر مسلمانان دستور مي دهد مسجد ضرار را که به عنوان مرکز تفرقه و اختلاف و توطئه درست شده است تخريب نمايد و به صراحت توطئه هاي وحدت شکن منافقان را افشا مي کند و مي فرمايد: کساني که مسجدي ساختند تا به وحدت مسلمانان ضرر بزنند {و همبستگي آنان را هدف گرفته اند} در آنجا کفر را تقويت نموده و ميان مومنان تفرقه ايجاد مي کنند تا پناهگاهي براي محاربان با خدا و رسول او باشد و براي پوشانيدن انگيزه هاي شوم خود مي گويند {ما جز نيکي و خدمت نظر ديگري نداريم).